چگونه يك كسب‌وكار مي‌تواند در برابر تهديدهاي پنهان دنياي ديجيتال آماده باشد؟

امروزه تقريباً هيچ كسب‌وكاري را نمي‌توان مستقل از دنياي ديجيتال تصور كرد. از ارتباط كاركنان با اينترنت و استفاده از سرويس‌هاي ابري گرفته تا ثبت اطلاعات مشتريان، انجام تراكنش‌هاي مالي و مديريت فرايندهاي داخلي، بخش قابل‌توجهي از فعاليت سازمان‌ها به زيرساخت‌هاي ديجيتال وابسته است.

اما همين وابستگي، فرصت‌هاي جديدي را براي تهديدهاي سايبري ايجاد كرده است. بسياري از حملات نه با يك هشدار واضح، بلكه از طريق يك ايميل ساده، فايل آلوده، وب‌سايت مخرب، حساب كاربري ضعيف يا حتي يك دستگاه متصل به شبكه آغاز مي‌شوند.

به همين دليل، امنيت سايبري ديگر موضوعي محدود به واحد فناوري اطلاعات نيست؛ بلكه به يكي از الزامات اساسي تداوم فعاليت كسب‌وكار تبديل شده است. اما سؤال اينجاست كه يك سازمان چگونه مي‌تواند خود را براي مقابله با تهديدهايي آماده كند كه هميشه قابل مشاهده نيستند؟

تهديدهاي پنهان در دنياي ديجيتال چه هستند؟

وقتي صحبت از حمله سايبري مي‌شود، بسياري تصور مي‌كنند كه يك مهاجم مستقيماً به سرورهاي سازمان نفوذ مي‌كند. درحالي‌كه مسير حمله مي‌تواند بسيار پيچيده‌تر باشد.

گاهي يك كارمند روي لينكي در يك ايميل جعلي كليك مي‌كند و اطلاعات ورود خود را در اختيار مهاجم قرار مي‌دهد. در شرايطي ديگر، يك فايل ناشناس روي رايانه سازمان اجرا مي‌شود يا يك حساب كاربري با رمز عبور ضعيف، به نقطه ورود مهاجم تبديل مي‌شود.

از مهم‌ترين تهديدهايي كه كسب‌وكارها بايد نسبت به آن‌ها هوشيار باشند مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

• حملات فيشينگ و مهندسي اجتماعي

• بدافزارها و باج‌افزارها

• سرقت اطلاعات حساب‌هاي كاربري

• دسترسي غيرمجاز به شبكه داخلي

• سوءاستفاده از آسيب‌پذيري نرم‌افزارها

• نشت اطلاعات محرمانه

• تهديدهاي ناشي از تجهيزات و كاربران ناشناس

• حملات زنجيره تأمين

• استفاده ناامن از سرويس‌هاي ابري و آنلاين

نكته مهم اين است كه بسياري از اين تهديدها از نقطه‌اي آغاز مي‌شوند كه در نگاه اول كاملاً عادي به نظر مي‌رسد.

مديريت رمزهاي عبور؛ يكي از پايه‌هاي امنيت سازماني

رمز عبور همچنان يكي از مهم‌ترين عوامل محافظت از حساب‌هاي كاربري است. با اين حال، استفاده از رمزهاي ساده، تكراري يا مشترك ميان چند سرويس مي‌تواند امنيت سازمان را به‌شدت كاهش دهد.

در محيط‌هاي سازماني كه تعداد زيادي حساب كاربري و سامانه مختلف وجود دارد، مديريت دستي رمزها نيز مي‌تواند دشوار و پرخطا باشد. در چنين شرايطي، استفاده از سامانه مديريت رمز عبور مي‌تواند به سازمان كمك كند تا سياست‌هاي مناسب براي ايجاد، نگهداري و مديريت رمزهاي عبور را به شكل متمركزتري اجرا كند.

استفاده از رمزهاي عبور قدرتمند و منحصربه‌فرد، فعال‌سازي احراز هويت چندمرحله‌اي و كنترل دوره‌اي دسترسي‌ها از جمله اقداماتي هستند كه مي‌توانند احتمال سوءاستفاده از حساب‌هاي سازماني را كاهش دهند.

چرا امنيت سنتي ديگر به‌تنهايي كافي نيست؟

در گذشته، بسياري از سازمان‌ها براي محافظت از زيرساخت خود بيشتر به ابزارهايي مانند آنتي‌ويروس، فايروال و سامانه‌هاي تشخيص نفوذ متكي بودند. اين ابزارها همچنان اهميت زيادي دارند، اما تغيير شيوه كار سازمان‌ها باعث شده است كه رويكرد امنيتي نيز تغيير كند.

كاركنان از لپ‌تاپ و تلفن همراه استفاده مي‌كنند، بخشي از اطلاعات در فضاي ابري نگهداري مي‌شود و كاربران براي انجام وظايف روزمره به وب‌سايت‌ها و سرويس‌هاي متعددي دسترسي دارند.

در چنين شرايطي، صرفاً محافظت از مرز شبكه كافي نيست. سازمان بايد مشخص كند چه كسي، از چه دستگاهي، به چه منابعي و تحت چه شرايطي دسترسي دارد.

به بيان ساده، امنيت مؤثر بايد از يك رويكرد «اعتماد و سپس بررسي» به سمت «بررسي و كنترل مستمر» حركت كند.

آموزش كاركنان؛ اولين لايه دفاعي

حتي پيشرفته‌ترين تجهيزات امنيتي نيز نمي‌توانند تمام ريسك‌هاي ناشي از رفتار كاربران را حذف كنند. به همين دليل، آموزش كاركنان يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي برنامه امنيت سايبري است.

كاركنان بايد بتوانند نشانه‌هاي يك ايميل مشكوك، وب‌سايت جعلي، فايل ناشناس يا درخواست غيرمعمول براي انتقال اطلاعات را تشخيص دهند.

آموزش امنيتي نبايد صرفاً به يك جلسه سالانه محدود شود. بهتر است آگاهي امنيتي به بخشي از فرهنگ سازمان تبديل شود.

براي مثال، سازمان مي‌تواند به كاركنان آموزش دهد كه:

• روي لينك‌هاي ناشناس كليك نكنند.

• فايل‌هاي غيرمنتظره را باز نكنند.

• رمزهاي عبور را در اختيار ديگران قرار ندهند.

• از احراز هويت چندمرحله‌اي استفاده كنند.

• رويدادهاي مشكوك را سريعاً به واحد فناوري اطلاعات اطلاع دهند.

• اطلاعات محرمانه را در سرويس‌هاي تأييدنشده بارگذاري نكنند.

كنترل دسترسي؛ هر كاربر نبايد به همه‌چيز دسترسي داشته باشد

يكي از اصول مهم امنيت اطلاعات، محدود كردن دسترسي‌ها به اندازه نياز واقعي هر كاربر است.

فرض كنيد يك كارمند براي انجام وظايف روزمره خود فقط به چند سامانه مشخص نياز دارد. منطقي نيست كه همان حساب كاربري امكان دسترسي گسترده به تمام منابع سازمان را داشته باشد.

استفاده از اصل «حداقل سطح دسترسي» مي‌تواند در صورت سرقت حساب كاربري يا نفوذ به يك سيستم، دامنه خسارت را كاهش دهد.

در اين مدل، دسترسي كاربران بر اساس نقش، وظايف، سطح حساسيت اطلاعات و شرايط دسترسي تعيين مي‌شود.

انتقال فايل؛ نقطه‌اي كه نبايد ناديده گرفته شود

انتقال فايل ميان كاركنان، مشتريان، پيمانكاران و ساير طرف‌هاي تجاري يكي از فعاليت‌هاي روزمره بسياري از سازمان‌هاست. بااين‌حال، ارسال اسناد محرمانه از طريق كانال‌هاي نامطمئن مي‌تواند احتمال افشاي اطلاعات را افزايش دهد.

فايل‌هاي سازماني ممكن است شامل قراردادها، اطلاعات مالي، اسناد فني، اطلاعات مشتريان يا داده‌هاي داخلي باشند؛ بنابراين نحوه انتقال آن‌ها بايد متناسب با ميزان حساسيت اطلاعات انتخاب شود.

استفاده از يك راهكار انتقال امن فايل مي‌تواند امكان كنترل بهتر فرايند تبادل اطلاعات را فراهم كند. در چنين راهكارهايي مي‌توان مواردي مانند سطح دسترسي، احراز هويت دريافت‌كننده، كنترل لينك‌هاي اشتراك‌گذاري و مدت اعتبار دسترسي را مديريت كرد.

هدف اين است كه انتقال اطلاعات از يك فرايند خارج از كنترل سازمان، به يك فرايند مديريت‌شده و قابل نظارت تبديل شود.

جداسازي شبكه؛ جلوگيري از گسترش يك تهديد

يكي از روش‌هاي مؤثر براي كاهش ريسك، تفكيك بخش‌هاي مختلف شبكه است.

اگر تمام سيستم‌ها و منابع سازمان در يك محيط شبكه‌اي يكپارچه قرار داشته باشند، نفوذ به يك نقطه مي‌تواند مسير دسترسي به بخش‌هاي ديگر را نيز باز كند.

در مقابل، با تقسيم‌بندي شبكه مي‌توان بخش‌هاي مختلف مانند سرورها، سيستم‌هاي كاربران، تجهيزات حساس و منابع اينترنتي را از يكديگر جدا كرد.

براي سازمان‌هايي كه با شبكه‌هاي متعدد و زيرساخت‌هاي متفاوت سروكار دارند، ايزوله‌سازي شبكه‌هاي ناهمگون مي‌تواند به كاهش سطح تماس ميان محيط‌هاي مختلف و كنترل بهتر مسيرهاي ارتباطي كمك كند.

اين رويكرد باعث مي‌شود حتي در صورت وقوع يك حادثه امنيتي، مهاجم نتواند به‌سادگي در تمام زيرساخت سازمان حركت كند.

اينترنت؛ يكي از مهم‌ترين مسيرهاي ورود تهديد

اينترنت بخش جدايي‌ناپذير فعاليت بسياري از كسب‌وكارهاست؛ اما در عين حال يكي از اصلي‌ترين مسيرهاي مواجهه كاربران با محتواي مخرب نيز محسوب مي‌شود.

كاربر ممكن است در طول يك روز كاري ده‌ها وب‌سايت را باز كند، فايل دريافت كند يا به سرويس‌هاي مختلف دسترسي داشته باشد. بنابراين كنترل نحوه دسترسي كاربران به اينترنت اهميت زيادي دارد.

يكي از راهكارهاي قابل بررسي در اين زمينه، استفاده از مرورگر امن تحت شبكه است. چنين رويكردي مي‌تواند امكان مديريت متمركز دسترسي كاربران، كنترل ارتباطات اينترنتي و كاهش ارتباط مستقيم محيط كاربر با منابع حساس سازمان را فراهم كند.

هدف از چنين راهكارهايي الزاماً حذف اينترنت نيست؛ بلكه ايجاد يك مرز كنترل‌شده ميان فعاليت‌هاي اينترنتي و منابع داخلي سازمان است.

به‌روزرساني سيستم‌ها را جدي بگيريد

نرم‌افزارهاي قديمي مي‌توانند به يكي از نقاط ضعف مهم زيرساخت تبديل شوند. آسيب‌پذيري‌هاي امنيتي ممكن است در سيستم‌عامل، مرورگر، نرم‌افزارهاي سازماني، تجهيزات شبكه يا سرويس‌هاي مختلف وجود داشته باشند.

بنابراين سازمان بايد فرايندي مشخص براي شناسايي و نصب به‌روزرساني‌هاي امنيتي داشته باشد.

البته به‌روزرساني صرفاً به معناي نصب آخرين نسخه نرم‌افزار نيست. بهتر است سازمان ابتدا دارايي‌هاي ديجيتال خود را شناسايي كند و بداند چه سيستم‌ها، نرم‌افزارها و تجهيزاتي در زيرساخت آن فعال هستند.

بدون داشتن ديد مناسب نسبت به دارايي‌ها، مديريت آسيب‌پذيري‌ها دشوار خواهد بود.

پشتيبان‌گيري؛ راهي براي كاهش خسارت

فرض كنيم تمام لايه‌هاي امنيتي سازمان فعال هستند، اما يك حمله باج‌افزاري موفق مي‌شود بخشي از اطلاعات را رمزگذاري كند. در چنين شرايطي، داشتن نسخه پشتيبان سالم مي‌تواند تفاوت بزرگي در ميزان خسارت ايجاد كند.

پشتيبان‌گيري بايد منظم، كنترل‌شده و متناسب با اهميت اطلاعات انجام شود.

همچنين نبايد تصور كرد كه وجود يك فايل پشتيبان به‌تنهايي كافي است. نسخه‌هاي پشتيبان بايد در برابر حذف، خراب شدن يا دسترسي غيرمجاز نيز محافظت شوند و بازيابي آن‌ها به‌صورت دوره‌اي آزمايش شود.

يك نسخه پشتيبان كه هيچ‌گاه بازيابي آن آزمايش نشده است، الزاماً يك راهكار قابل اتكا محسوب نمي‌شود.

پايش مداوم؛ تهديد را قبل از تبديل شدن به بحران شناسايي كنيد

امنيت سايبري يك فعاليت يك‌باره نيست. تهديدها دائماً تغيير مي‌كنند و روش‌هاي حمله نيز با گذشت زمان پيچيده‌تر مي‌شوند.

به همين دليل، سازمان بايد بتواند رويدادهاي غيرعادي را شناسايي و بررسي كند.

ثبت و تحليل لاگ‌ها، پايش فعاليت كاربران، بررسي رفتار غيرعادي سيستم‌ها و استفاده از ابزارهاي نظارتي مي‌تواند به تيم فناوري اطلاعات كمك كند تا نشانه‌هاي يك حادثه را زودتر تشخيص دهد.

هرچه زمان شناسايي و واكنش به يك حادثه كوتاه‌تر باشد، احتمال كاهش خسارت نيز بيشتر خواهد بود.

براي زمان وقوع حادثه از قبل برنامه داشته باشيد

يكي از اشتباهات رايج اين است كه سازمان‌ها تصور مي‌كنند «براي ما اتفاقي نمي‌افتد».

اما برنامه امنيتي مناسب فقط براي جلوگيري از حمله طراحي نمي‌شود؛ بلكه بايد براي زماني كه يك حادثه رخ مي‌دهد نيز آماده باشد.

يك برنامه واكنش به حادثه بايد مشخص كند:

1. چه كسي مسئول مديريت حادثه است؟

2. چگونه حادثه شناسايي و گزارش مي‌شود؟

3. كدام سيستم‌ها بايد در شرايط اضطراري ايزوله شوند؟

4. چه كسي درباره قطع يا محدود كردن سرويس‌ها تصميم مي‌گيرد؟

5. اطلاعات چگونه بازيابي مي‌شوند؟

6. پس از حادثه، علت اصلي چگونه بررسي خواهد شد؟

داشتن اين برنامه پيش از وقوع حادثه باعث مي‌شود سازمان در شرايط بحراني به تصميم‌هاي عجولانه و پراكنده وابسته نباشد.

امنيت زنجيره تأمين را فراموش نكنيد

كسب‌وكارها معمولاً تنها با زيرساخت خودشان ارتباط ندارند. پيمانكاران، شركت‌هاي نرم‌افزاري، ارائه‌دهندگان خدمات ابري، شركاي تجاري و ساير تأمين‌كنندگان نيز ممكن است به بخشي از سيستم‌ها يا اطلاعات سازمان دسترسي داشته باشند.

در نتيجه، امنيت يك سازمان تا حدي به امنيت شركاي آن نيز وابسته است.

به همين دليل بايد دسترسي پيمانكاران و شركت‌هاي طرف قرارداد نيز مديريت شود و هر دسترسي فقط براي مدت و منابع مورد نياز فعال باشد.

همچنين بهتر است دسترسي‌هاي بلااستفاده پس از پايان همكاري يا اتمام پروژه به‌سرعت غيرفعال شوند.

امنيت را بخشي از استراتژي كسب‌وكار بدانيد

امنيت سايبري نبايد فقط زماني مورد توجه قرار گيرد كه يك حمله اتفاق افتاده است. تصميم‌هاي مربوط به امنيت بايد از مرحله طراحي فرايندهاي كسب‌وكار، انتخاب نرم‌افزارها و توسعه زيرساخت‌ها در نظر گرفته شوند.

يك سازمان امن، ابتدا دارايي‌هاي ارزشمند خود را شناسايي مي‌كند، ريسك‌ها را اولويت‌بندي مي‌كند و سپس بر اساس ميزان اهميت هر دارايي، كنترل‌هاي مناسب را به كار مي‌گيرد.

در اين مسير، هدف لزوماً ايجاد يك سيستم غيرقابل نفوذ نيست؛ زيرا هيچ زيرساختي را نمي‌توان با قطعيت صددرصد مصون از تهديد دانست. هدف اصلي، كاهش احتمال وقوع حادثه، محدود كردن دامنه آسيب و افزايش سرعت واكنش و بازيابي است.

يك چك‌ليست ساده براي افزايش آمادگي امنيتي كسب‌وكار

براي شروع مي‌توان وضعيت امنيتي سازمان را با چند سؤال ساده بررسي كرد:

• آيا تمام دارايي‌هاي ديجيتال سازمان شناسايي شده‌اند؟

• آيا دسترسي كاربران بر اساس نياز واقعي آن‌ها تعريف شده است؟

• آيا حساب‌هاي حساس به احراز هويت چندمرحله‌اي مجهز هستند؟

• آيا رمزهاي عبور سازماني به شكل متمركز و ايمن مديريت مي‌شوند؟

• آيا انتقال فايل‌هاي حساس از كانال‌هاي كنترل‌شده انجام مي‌شود؟

• آيا شبكه به بخش‌هاي مختلف تقسيم شده است؟

• آيا دسترسي به اينترنت و منابع داخلي تحت كنترل است؟

• آيا نرم‌افزارها و سيستم‌عامل‌ها به‌روز هستند؟

• آيا نسخه پشتيبان منظم و قابل بازيابي وجود دارد؟

• آيا فعاليت‌هاي مشكوك ثبت و پايش مي‌شوند؟

• آيا كاركنان آموزش‌هاي امنيتي لازم را دريافت كرده‌اند؟

• آيا براي واكنش به حوادث سايبري برنامه مشخصي وجود دارد؟

• آيا دسترسي پيمانكاران و اشخاص ثالث مديريت مي‌شود؟

هرچه پاسخ سازمان به اين پرسش‌ها دقيق‌تر و عملي‌تر باشد، آمادگي آن در برابر تهديدهاي ديجيتال نيز بيشتر خواهد بود.

جمع‌بندي

تهديدهاي ديجيتال هميشه با يك نشانه واضح وارد سازمان نمي‌شوند. گاهي يك كليك ساده، يك حساب كاربري به سرقت‌رفته، يك فايل ارسال‌شده از مسير نامطمئن يا يك دسترسي فراموش‌شده مي‌تواند آغازگر يك زنجيره از اتفاقات امنيتي باشد.

به همين دليل، مقابله با تهديدهاي پنهان نيازمند مجموعه‌اي از اقدامات هماهنگ است؛ از آموزش كاركنان و مديريت رمزهاي عبور و دسترسي‌ها گرفته تا انتقال امن اطلاعات، تفكيك شبكه، كنترل دسترسي اينترنت، به‌روزرساني سيستم‌ها، پشتيبان‌گيري و پايش مداوم.

مهم‌تر از همه، امنيت سايبري بايد به يك فرايند مستمر تبديل شود. سازماني كه به‌صورت منظم نقاط ضعف خود را شناسايي مي‌كند، دسترسي‌ها را كنترل مي‌كند و براي سناريوهاي مختلف از قبل برنامه دارد، در برابر تغييرات دنياي ديجيتال آمادگي بيشتري خواهد داشت.

در نهايت، امنيت فقط به معناي جلوگيري از نفوذ نيست؛ بلكه به معناي ايجاد زيرساختي مقاوم، كنترل‌شده و آماده براي ادامه فعاليت حتي در شرايط بحراني است.

امروزه بخش قابل‌توجهي از فعاليت‌هاي كسب‌وكارها به فضاي ديجيتال منتقل شده است؛ از ارتباط با مشتريان و ثبت سفارش گرفته تا نگهداري اطلاعات مالي، اسناد سازماني و داده‌هاي كاركنان. همين وابستگي باعث شده است كه حفاظت از اطلاعات ديگر يك موضوع جانبي نباشد و به يكي از بخش‌هاي مهم مديريت هر كسب‌وكار تبديل شود.

با اين حال، بسياري از شركت‌ها زماني به فكر محافظت از زيرساخت‌هاي خود مي‌افتند كه با يك مشكل جدي مانند نفوذ به حساب‌هاي كاربري، سرقت اطلاعات يا از دسترس خارج شدن سيستم‌ها مواجه شده‌اند. سؤال مهم اين است كه براي كاهش اين خطرات، امنيت ديجيتال كسب‌وكار را بايد از كجا شروع كرد؟

ابتدا دارايي‌هاي مهم را شناسايي كنيد

اولين قدم براي افزايش امنيت، شناختن چيزهايي است كه بايد از آن‌ها محافظت شود. اطلاعات مشتريان، اطلاعات مالي، ايميل‌هاي سازماني، حساب‌هاي كاربري، فايل‌هاي داخلي، سرورها، وب‌سايت و حتي دستگاه‌هاي كاركنان مي‌توانند بخشي از دارايي‌هاي ديجيتال يك مجموعه باشند.

اگر سازمان نداند چه اطلاعاتي دارد و اين اطلاعات كجا نگهداري مي‌شوند، طبيعتاً نمي‌تواند براي محافظت از آن‌ها برنامه دقيقي داشته باشد.

به همين دليل بهتر است كسب‌وكارها ابتدا فهرستي از دارايي‌هاي ديجيتال خود تهيه كنند و مشخص كنند كدام اطلاعات اهميت بيشتري دارند و در صورت افشا، حذف يا تغيير آن‌ها چه خسارتي ممكن است ايجاد شود.

رمزهاي عبور را جدي بگيريد

يكي از ساده‌ترين نقاط ضعف در بسياري از سازمان‌ها، استفاده از رمزهاي عبور ضعيف يا تكراري است. يك رمز عبور كه در چند سرويس مختلف استفاده شده باشد، در صورت افشاي يكي از حساب‌ها مي‌تواند ساير حساب‌ها را نيز در معرض خطر قرار دهد.

استفاده از رمزهاي عبور منحصربه‌فرد، فعال كردن احراز هويت چندمرحله‌اي و استفاده از ابزارهاي مديريت رمز عبور مي‌تواند تا حد زيادي احتمال دسترسي غيرمجاز به حساب‌ها را كاهش دهد.

همچنين بهتر است دسترسي كاركنان به اطلاعات بر اساس وظايف آن‌ها تعيين شود؛ به اين معنا كه هر فرد تنها به اطلاعات و سامانه‌هايي دسترسي داشته باشد كه براي انجام وظايفش نياز دارد.

كاركنان؛ يكي از مهم‌ترين حلقه‌هاي امنيت

حتي اگر يك شركت از تجهيزات و نرم‌افزارهاي امنيتي مناسب استفاده كند، يك اشتباه انساني همچنان مي‌تواند مسير نفوذ را باز كند.

ايميل‌هاي جعلي، لينك‌هاي آلوده، فايل‌هاي مشكوك و پيام‌هايي كه كاربر را براي وارد كردن اطلاعات حساب ترغيب مي‌كنند، از روش‌هايي هستند كه مي‌توانند افراد را هدف قرار دهند.

به همين دليل آموزش كاركنان بايد بخشي از برنامه امنيتي هر سازمان باشد. كاركنان بايد بتوانند پيام‌هاي مشكوك را تشخيص دهند و بدانند در صورت مشاهده يك رفتار غيرعادي، چه اقدامي انجام دهند.

نرم‌افزارها و سيستم‌ها را به‌روز نگه داريد

به‌روزرساني نرم‌افزارها فقط براي اضافه شدن امكانات جديد نيست. بسياري از به‌روزرساني‌ها شامل اصلاح آسيب‌پذيري‌هاي امنيتي هستند كه ممكن است مهاجمان از آن‌ها سوءاستفاده كنند.

سيستم‌عامل‌ها، نرم‌افزارهاي سازماني، افزونه‌هاي وب‌سايت و ساير سرويس‌هاي مورد استفاده بايد در بازه‌هاي مشخص بررسي و به‌روزرساني شوند.

استفاده از نرم‌افزارهاي قديمي كه ديگر پشتيباني نمي‌شوند نيز مي‌تواند ريسك امنيتي بيشتري براي سازمان ايجاد كند.

از اطلاعات مهم نسخه پشتيبان داشته باشيد

هيچ كسب‌وكاري نمي‌تواند احتمال وقوع تمام حوادث را به صفر برساند. بنابراين داشتن برنامه‌اي براي بازگرداندن اطلاعات در شرايط بحراني اهميت زيادي دارد.

تهيه نسخه پشتيبان منظم از اطلاعات مهم مي‌تواند در شرايطي مانند خرابي سيستم، حذف اشتباهي فايل‌ها يا حملات مخرب، امكان بازيابي اطلاعات را فراهم كند.

البته صرفاً تهيه نسخه پشتيبان كافي نيست؛ بهتر است فرآيند بازيابي اطلاعات نيز به‌صورت دوره‌اي آزمايش شود تا سازمان مطمئن باشد در زمان نياز واقعاً مي‌تواند اطلاعات خود را بازيابي كند.

امنيت وب‌سايت را فراموش نكنيد

وب‌سايت براي بسياري از كسب‌وكارها يكي از مهم‌ترين كانال‌هاي ارتباط با مشتري است. به همين دليل امنيت آن نيز بايد به‌طور مستمر بررسي شود.

استفاده از گواهي SSL، به‌روزرساني سيستم مديريت محتوا و افزونه‌ها، كنترل سطح دسترسي كاربران، تهيه نسخه پشتيبان و بررسي دوره‌اي آسيب‌پذيري‌ها از اقداماتي هستند كه مي‌توانند به كاهش ريسك كمك كنند.

در كسب‌وكارهايي كه اطلاعات مشتريان يا تراكنش‌هاي آنلاين دارند، اهميت اين موضوع حتي بيشتر مي‌شود.

جداسازي اينترنت از شبكه‌هاي داخلي

يكي از موضوعات مهم در معماري امن شبكه، كنترل ارتباط ميان اينترنت و منابع داخلي سازمان است. اگر تمام سيستم‌ها و سرورهاي داخلي بدون محدوديت در معرض ارتباطات خارجي باشند، در صورت بروز يك رخداد امنيتي، احتمال گسترش آن به بخش‌هاي مختلف شبكه افزايش پيدا مي‌كند.

به همين دليل، بررسي نحوه جداسازي اينترنت از شبكه هاي داخلي مي‌تواند يكي از اقدامات مهم براي كاهش ريسك‌هاي امنيتي باشد. در اين معماري مي‌توان با استفاده از فايروال، شبكه‌هاي تفكيك‌شده، VLAN، DMZ و قوانين دسترسي مشخص، ارتباط ميان بخش‌هاي مختلف را كنترل كرد.

براي مثال، سروري كه يك وب‌سايت عمومي را ميزباني مي‌كند، لزوماً نبايد دسترسي مستقيمي به سرورهاي حاوي اطلاعات حساس سازمان داشته باشد. با تفكيك صحيح شبكه‌ها مي‌توان سطح دسترسي هر بخش را محدود كرد و در صورت وقوع نفوذ، از گسترش آن به ساير قسمت‌ها جلوگيري كرد.

البته نحوه اجراي اين جداسازي به عواملي مانند ساختار شبكه، تعداد كاربران، نوع سرويس‌ها و ميزان حساسيت اطلاعات بستگي دارد. بنابراين طراحي معماري شبكه بهتر است بر اساس نياز واقعي هر سازمان انجام شود و صرفاً به استفاده از يك ابزار امنيتي خاص محدود نباشد.

فقط به يك ابزار امنيتي اكتفا نكنيد

امنيت ديجيتال يك محصول يا نرم‌افزار واحد نيست كه با نصب آن بتوان همه تهديدها را برطرف كرد. امنيت مؤثر معمولاً نتيجه مجموعه‌اي از اقدامات فني، مديريتي و آموزشي است.

فايروال، آنتي‌ويروس، كنترل دسترسي، احراز هويت چندمرحله‌اي، پشتيبان‌گيري، آموزش كاركنان و بررسي آسيب‌پذيري‌ها هر كدام مي‌توانند بخشي از يك برنامه جامع باشند.

در كسب‌وكارهاي بزرگ‌تر يا مجموعه‌هايي كه اطلاعات حساس‌تري در اختيار دارند، ارزيابي تخصصي زيرساخت‌ها مي‌تواند نقاط ضعفي را مشخص كند كه در بررسي‌هاي معمول به چشم نمي‌آيند.

ارزيابي امنيتي؛ نقطه شروع يك برنامه جدي‌تر

يكي از راه‌هاي مناسب براي شناخت وضعيت فعلي، انجام ارزيابي امنيتي است. در اين فرآيند، زيرساخت‌ها، سامانه‌ها، دسترسي‌ها و نقاط آسيب‌پذير بررسي مي‌شوند تا مشخص شود كدام بخش‌ها نيازمند اصلاح يا تقويت هستند.

مزيت اين رويكرد آن است كه به جاي انجام اقدامات پراكنده، سازمان مي‌تواند بر اساس ميزان ريسك و اهميت هر بخش، اولويت‌بندي مشخصي داشته باشد.

براي مجموعه‌هايي كه زيرساخت پيچيده‌تري دارند، استفاده از خدمات تخصصي امنيت سايبري مي‌تواند به شناسايي تهديدها، ارزيابي آسيب‌پذيري‌ها و طراحي راهكارهاي متناسب با نياز سازمان كمك كند.

امنيت، يك فرايند مداوم است

يكي از اشتباهات رايج اين است كه امنيت را يك پروژه يك‌باره در نظر بگيريم. در حالي كه تهديدهاي ديجيتال دائماً تغيير مي‌كنند و روش‌هاي جديدي براي حمله به سامانه‌ها و كاربران ايجاد مي‌شود.

به همين دليل لازم است وضعيت امنيتي سازمان به‌صورت دوره‌اي بررسي شود، دسترسي‌ها بازبيني شوند، نرم‌افزارها به‌روز باشند و كاركنان نيز آموزش‌هاي لازم را دريافت كنند.

از كجا شروع كنيم؟

براي شروع لازم نيست همه اقدامات امنيتي را به‌صورت هم‌زمان انجام دهيد. مي‌توان مسير را با چند اقدام ساده آغاز كرد:

• شناسايي اطلاعات و دارايي‌هاي مهم

• بررسي حساب‌هاي كاربري و سطح دسترسي‌ها

• فعال كردن احراز هويت چندمرحله‌اي

• استفاده از رمزهاي عبور منحصربه‌فرد

• به‌روزرساني سيستم‌ها و نرم‌افزارها

• تهيه و آزمايش نسخه‌هاي پشتيبان

• آموزش كاركنان درباره تهديدهاي رايج

• بررسي آسيب‌پذيري‌هاي زيرساخت و وب‌سايت

• جداسازي بخش‌هاي حساس شبكه از دسترسي‌هاي غيرضروري

• تدوين برنامه واكنش به حوادث امنيتي

در نهايت، امنيت كسب‌وكار بيشتر از آنكه به يك ابزار خاص وابسته باشد، به داشتن يك رويكرد منظم و مستمر نياز دارد. هرچه سازمان زودتر نقاط ضعف خود را شناسايي و براي كاهش ريسك‌ها برنامه‌ريزي كند، احتمال تبديل شدن يك مشكل كوچك به يك بحران جدي نيز كمتر خواهد شد.